Wat is monumentenzorg?
Monumentenzorg is ontstaan aan het eind van de negentiende eeuw. Met name een artikel van Victor de Stuers uit 1873 "Holland op zijn smalst" waarin hij de onverschilligheid van de overheid ten aanzien van het culturele erfgoed aan de kaak stelde, heeft een impuls gegeven voor de zorg voor monumenten.
Er zouden nog heel wat particuliere initiatieven genomen worden en provinciale en gemeentelijke verordeningen vastgesteld, voordat de landelijke monumentenwet in 1961 een feit was. Deze wet legde de bevoegdheden van de overheid vast en bepaalde wanneer een bouwwerk een rijksmonument kon worden en of een gebied de status van beschermd stads- of dorpsgezicht zou krijgen.
In 1988 is de wet uit 1961 vervangen door de Monumentenwet 1988. Deze wet is nog steeds van kracht. Het verschil tussen beide wetten is dat de monumentenzorg in 1961 centraal werd geregeld, terwijl met de wet uit 1988 veel taken en bevoegdheden bij gemeenten kwamen te liggen.
Een monument is volgens de Nederlandse wetgeving:
- alle tenminste vijftig jaar oude zaken die van algemeen belang zijn wegens hun schoonheid,
hun betekenis voor de wetenschap of hun cultuurhistorische waarde.
- terreinen die van algemeen belang zijn door de daar aanwezige zaken zoals hierboven
omschreven, ook wel archeologische monumenten genoemd.
Beschermde monumenten zijn monumenten die ingeschreven zijn in de volgens de monumentenwet vastgestelde registers. Daarnaast kent de monumentenwet ook een categorie beschermde stads-en dorpsgezichten.
De monumenten die onder de bescherming van de monumentenwet vallen, worden rijksmonumenten genoemd. In 2007 telde Nederland zo’n 51.000 rijksmonumenten.
Daarnaast kennen we ook gemeentelijke monumenten. De bescherming hiervan wordt geregeld in de gemeentelijke monumentenverordening. Deze monumenten zijn van regionaal belang en er wordt hier geen leeftijdsgrens gehanteerd.
In Noord-Holland hebben we ook nog te maken met provinciale monumenten.
